• Home
  • Tag: Dünya Sağlık Örgütü

Çocuklar ve Ekran (Tablet, Akıllı Telefon ve Televizyon) Üzerine…

Günümüzde 2 yaş üzerinde çocukların yüzde 90’ından fazlasına tablet ve akıllı telefon veriliyor. Dolayısıyla, bundan kaçışımız yok, ister istemez hepimiz bu girdaba çekiliyoruz. Bu yazıda size aman tablet vermeyin demek gibi ütopik bir yorum yapacak değilim. Birkaç sayısal bilgi ve biz neler yapmaya çalışıyoruz konularına odaklanacağım. Girdaba çekildiğimiz doğru bundan kaçış yok ama diğer taraftan işimize geldiği, huzurla bir yemek yiyelim, bir kahve içelim, ver gitsin biraz izlesin de rahat edelim dediğimiz durumlar da oluyor. Hatta bazen pazarlık aracı haline getiriyoruz. Kaçımız çocuğuna yemeğini yersen çizgi film izleyebilirsin gibi bir teklif götürdü? Sonuç olarak, bu cihazlar iki taraf için de cazip araçlar haline gelmiş durumda.

Zaten 2 yaşından önce çocukları bir şekilde ekrandan uzak tutmalıyız, otizme katkısı olacağını birçok doktordan duyabiliriz. Bunu ne yapıp ne edip engellememiz lazım çünkü bu konudan birçok aile muzdarip. Oğlum 4 yaşında, onun için bunu sağladık diyebilirim ama 1 yaşındaki kızımı 2 yaşına kadar engeleyebilecek miyiz? Doğrusu bilemiyorum, hiç değilse ağabeyinin peşinde gezecek, o da izlemeye çalışacak. 2 yaşını geçtiğinde ise tamamdır tehlike geçti, artık ne yaparsa yapsın dememek lazım fakat durumumuz çok da iç açıcı değil, biraz abartmış durumdayız. Günümüzde 2 yaşındaki çocukların ekran başında geçirdiği ortalama süre günlük neredeyse 2.5 saat. 3 yaşındakiler için bu süre daha da artıyor ve 3.6 saate ulaşıyor. Bu ne demek? Haftada 25 saat! Yani çocuklarımız her 7 günlerinden 1 tanesini, hatta daha fazlasını ekran başında geçiriyor. Peki ideal süre diye birşey var mı? Ne kadarı yeterli? Dünya Sağlık Örgütü’nün ve Amerikan Pediatri Akademisi’nin tavsiyesine göre 2 – 5 yaş arası çocuklarda süre günlük 1 saat ile sınırlandırılmalı ve hatta mümkün olan daha az bir süre hedeflenmeli.

Ekran başında haddinden fazla geçen her dakika çocuğun gelişimine katkısı olacak ihtiyaçlarından gidiyor. Fiziksel olarak aktif olacağı yerde oturup kalan çocuk;

  • Fiziksel olarak çok yorulmaz ve kaliteli uykudan mahrum kalır,
  • Yetersiz fiziksel aktivite sebebiyle koşmak, bisiklet sürmek, top atmak gibi motor becerilerini geliştiremez,
  • İletişim ve problem çözme yetenekleri geri kalır,
  • Bu yaşlarda en güzel öğrenme yöntemi olan gözlem ve çevre ile etkileşim imkanından faydalanamaz, zihinsel olarak olması gerekenden daha yavaş gelişir,
  • Öğrenme güçlüğü çeker,
  • Uzun dönemde obezite, yüksek kolesterol ve çeşitli kalp rahatsızlıkları ile karşı karşıya kalabilir.
  • Daha birçok konuda (göz retinası, hormon dengesi, konsantrasyon gibi) zarar görebilir.

Diğer taraftan, tabletlerin, akıllı telefonların çocuklara hiç mi faydası yok? Bunu araştırması yapılmamış mı? Elbette yapılmış ve tabi var. Bunun anahtarı ise yine bizlerde. Makul süreler için, birlikte zaman geçirildiği, çocukla birlikte kullanıldığı ve içerik kontrolünün yapıldığı ortamda faydası bile var. Mobil cihazlar;

  • Öğrenme konusunda çok iyi araçlar olarak kullanılabilirler çünkü eğlencelidirler ve etkileşimli öğrenmeyi mümkün kılarlar.
  • İletişim ve sosyal becelerine katkı sağlamak amacıyla kullanılabilirler. Çocukların akrabalarla ya da sık göremedikleri arkadaşlarıyla bağlantı kurmaları sağlanabilir.
  • Çocukların teknoloji ile haşır neşir olmalarına, teknolojiyi sevmelerine katkı sağlayan araçlar olarak kullanılabilirler. Sonuçta, eğitim hayatlarının ilk yıllarından itibaren teknolojiyi kullanmaya başlayacaklar.
  • Dil öğrenimine katkı sağlarlar. Çizgi fimleri İngilizce izlemek ya da dil eğitim uygulamalarını kullanmak muhakkak katkı sağlayacaktır.

Sonuç olarak, araştırmalardan, tecrübe ve gözlemlerden yola çıkarak şunları tavsiye edebilirim:

  • Tablet, akıllı telefon, televizyon yani herhangi bir ekran başında geçirilecek süreyi günde 1 saat ile kısıtlamalıyız.
  • Bu zaman diliminde mümkünse çocuğumuzla birlikte ekran başında olmalıyız. Böylece çocuğun ekrana kilitlenmesini, dalıp gitmesini engellemiş oluruz.
  • İçeriği kontrol altında tutmalıyız. Özellikle YouTube’u hiç tavsiye etmiyorum çünkü araya savaş oyunu reklamları girebiliyor, momo gelebiliyor ki bence en kötüsü, sonraki video’lar rastgele çıkıyor ve oyuncak oynatan çocuklar, vs. YouTube tamamen kontrolsüz içerikten oluşuyor. YouTube’un Kid versiyonu var ama Türkiye’ye açık değil. Biz bu sebepten Netflix’e abone olduk. Netflix’in Kids modundaki çizgi filmler kaliteli, dünyaca izlenenlerden oluşuyor ve reklam, sürpriz kesinlikle yok. Farklı platformda da benzer çözümler olabilir.
  • Khan Academy Kids’i kesinlikle tavsiye ederim. 2 – 6 yaş arası için tasarlanmış, dil yetenekleri, motor beceriler, mantık, sayılar, harfler, dil ve daha birçok konuda öğrenmeyi eğlenceli hale getiriyor.
  • Çocuğun yaşına ve ilgisine göre mobil dil programları kullanılabilir. Biz deniyoruz fakat Khan Academy Kids’I kullandıktan sonra biraz sıkıcı geliyor, en azından şimdilik ama hiç değilse birkaç kelime, belirli birkaç kalıp öğreniyor.

Referanslar

Herodotou, C. Young children and tablets: A systematic review of effects on learning and development. J Comput Assist Learn. 2018; 34: 1– 9. https://doi.org/10.1111/jcal.12220

Madigan S, Browne D, Racine N, Mori C, Tough S. Association Between Screen Time and Children’s Performance on a Developmental Screening Test. JAMA Pediatr. Published online January 28, 2019173(3):244–250. doi:10.1001/jamapediatrics.2018.5056

Sedentary Behaviors in Today’s Youth: Approaches to the Prevention and Management of Childhood Obesity: A Scientific Statement From the American Heart Association – Tracie A. Barnett, PhD, Chair, Aaron S. Kelly, PhD, FAHA, Deborah Rohm Young, PhD, FAHA, Cynthia K. Perry, PhD, FNP-BC, FAHA, Charlotte A. Pratt, PhD, MS, RD, FAHA, Nicholas M. Edwards, MD, MPH, Goutham Rao, MD, FAHA, Miriam B. Vos, MD, MSPH, and On behalf of the American Heart Association Obesity Committee of the Council on Lifestyle and Cardiometabolic Health; Council on Cardiovascular Disease in the Young; and Stroke Council

Smartphone and Tablet Screen Time: Good or Bad for Kids?

https://bmjopen.bmj.com/content/9/1/e023191

https://ucalgary.ca/news/excessive-screen-time-linked-preschool-learning-delays

https://www.bbc.com/news/health-47026834

https://www.who.int/news-room/detail/24-04-2019-to-grow-up-healthy-children-need-to-sit-less-and-play-more